Avrupa Birliği ile kurulan Gümrük Birliği’nin tamamlandığı 01 Ocak 1996 tarihi aynı zamanda Gümrük Müsteşarlığı’nda istihdam edilen ilk Gümrük Uzman Yardımcılarının göreve başladığı tarihtir. Gümrük Birliği ile yaşıt olan Gümrük Uzmanlığı kariyer mesleği 2008 yılının başında 12. yılını doldurmuş durumdadır.

Gümrük teşkilatının Maliye Bakanlığı’ndan ayrılarak Başbakanlığa bağlı bir Müsteşarlık olarak kurulduğu 1993 yılından bugüne kadar geçen 15 yıllık süre zarfında teşkilatın günün koşullarına uygun yapılanma gereklerini ve ihtiyaçlarını karşılayan bir Teşkilat Kanunu’nun yasalaşması sağlanamamıştır. Aynı dönemde Başbakanlığa bağlı diğer tüm Müsteşarlıklarda “uzmanlık” esası üzerine inşa edilen yapılanmalar ve bu yapılanmalara geçiş süreci tamamlan- mış, birbirine emsal hükümler içeren Teşkilat Kanunları birer birer yürürlüğe konulmuştur.

Gümrük Müsteşarlığı’nın yeni Teşkilat Kanunu Tasarısı’nın ve bu Tasarı ile ilgili tüm tarafların değişik şekil ve içeriklerdeki düşüncelerinin ortaya konulduğu bugünlerde, Gümrük Uzmanları Derneği olarak Müsteşarlığımızın teşkilatlanma ihtiyacı ile ilgili değerlendirmelerin aşağıda belirtilen perspektifle yapılmasının gerekli olduğunu düşünüyoruz:

Uluslararası ticaretin önündeki engellerin kaldırılması amacıyla 1950’li yıllardan itibaren yürütülen çok taraflı girişimler sonucunda ülkeler ekonomilerini birbirlerine giderek daha fazla açmaya başlamış; dış ticaret işlemlerinin hacmi ve hızı artmış; ticaretin her aşamasında bilgi teknolojilerinin kullanımı yaygınlaşmıştır. Bu gelişmeler uluslararası ticarete katılan her ülkede gümrük teşkilatını uluslararası ticaretin anahtar kurumu haline getirmiş; bir yanda gümrük idarelerinin geleneksel bazı işlevlerini azaltır veya ortadan kaldırırken, öbür yandan yeni rol ve işlevler üstlenmelerini de zorunlu kılmıştır. Günümüzde eşya ticaretine ve taşımacılığına uygulanan kuralları bilen, bunları doğru ve hızlı uygulayan gümrük idareleri ülkelerinin ekonomik gücüne önemli katkılar sağlamaktadır.

Dünya Gümrük Örgütü verileri, dünya gümrüklerinin yaklaşık üçte birinin yukarıda belirtilen etkiler ışığında modernizasyon projeleri hayata geçirdiklerini göstermektedir. Gümrük teşkilatının modernizasyonuna yönelik projeleri başarıyla tamamlayan ülkelerin gümrük idarelerinde oluşturulan yeni örgütsel yapılarda idari katmanlar giderek azaltılmakta, hizmet odaklı teşkilatlanma ön plana çıkmakta, bilgi teknolojilerinden daha fazla yararlanılan iş akışları tesis edilmektedir. Bu çalışmalarda, bir yanda yasal ticaretin kolaylaştırılmasını sağlayacak gümrükleme faaliyetleri uygulamaya konulmakta, öte yanda yasadışı işlemlerin doğru hedeflenmesini ve tespit edilmesini sağlayacak örgüt yapıları oluşturulmaktadır.

Artan dış ticaret hacmine ve hızına karşılık verebilmek; yeni uluslararası ticaret koşullarına uyum sağlayabilmek ihtiyacı ile yola çıkılarak ülkemizde de 1995 yılında Dünya Bankası ile imzalanan kredi sözleşmesi ile başlatılan ve Dünya Bankası’nın “Kamu Mali Yönetimi” projesinin üç unsurundan birisi olarak yaklaşık 40 milyon ABD Doları bütçe ile Gümrük İdaresinin Modernizasyonu Projesi’nin (GİMOP) hayata geçirilmesi öngörülmüştür. Bu proje  üç ayak üzerine oturmaktadır:

1. Gümrük mevzuatının ve gümrük prosedürlerinin uluslararası standartlarla uyumlaştırılması,
2. Gümrük idarelerinde bilgisayar sistemlerinin geliştirilmesi ve uygulanması,
3. Gümrük idaresinin yeniden yapılandırılması.

1995 yılının sonundan itibaren yürütülen yoğun çalışmalar sonucunda Gümrük İdaresinin Modernizasyonu Projesi’nin mevzuat uyumuna ve gümrük otomasyonuna yönelik ilk iki ayağı önemli ölçüde tamamlanmıştır. Ancak, 2008 yılının ortalarına yaklaşıldığı halde GİMOP’un gümrük teşkilatının yeniden yapılanmasına yönelik üçüncü ayağının esasını oluşturan bir Teşkilat Kanunu’nun yasalaşması henüz sağlanamamıştır.

Müsteşarlığımızı yeniden yapılandıracak bir Teşkilat Kanunu’ndan temel beklentimiz, merkez ve taşra birimlerinin daha verimli çalışmalarının sağlanması, aynı çatı altında ve birlikte hizmet üretme esasına dayalı bir çalışma kültürünün yerleştirilmesi, birimler arasındaki koordinasyonun hızlı ve etkin olması, Müsteşarlığımızın insan kaynakları profilinin nitelik ve nicelik olarak üst seviyelere çıkarılması, Gümrük Uzmanlarının çalışma koşullarının yeni yapılanmaya uygun olarak düzenlenmesi ile özlük durumlarının emsallerine paralel seviyelere getirilerek iyileştirilmesidir. Ülkemizin dış ticaret politikasının şekillendirilmesinde ve uygulanmasında Müsteşarlığımızın doğrudan rol alması ve dinamik dış ticaret koşullarına karşılayabilecek şekilde hizmet üretme zorunluluğu yeniden yapılanmaya olan ihtiyacı her geçen gün arttırmaktadır. Bu çerçevede Müsteşarlığımızın daha modern ve yenilikçi bir şekilde teşkilatlandırılmasına yönelik çalışmaları destekliyoruz.

Mesleğe alınma koşullarının bir gereği olarak, üniversitelerin aynı bölümlerinden mezun olduğumuz, aynı başvuru koşullarının arandığı üç aşamalı yarışma sınavlarıyla mesleğe başladığımız, üç yıllık mesleki deneyimden sonra girilen yine üç aşamalı olan yeterlilik sınavında başarılı olarak aldığımız “uzman” unvanı ile aynı ortak paydada buluştuğumuz Başbakanlık bünyesindeki diğer kariyer mesleklerden %40 - %45 seviyelerine varan oranda eksiklikleri olan özlük koşullarında çalışıyor olmanın Gümrük Uzmanlarının iş verimini doğrudan ve olumsuz olarak etkilediği hususunu bu vesileyle ayrıca vurgulamak isteriz. Gündemdeki Teşkilat Kanunu Tasarısının bu eksikliği telafi edecek hükümler içermesinin, Başbakanlığa bağlı kurumlar arasındaki düzenlemeleri emsal gözeten adil bir yaklaşımı yansıttığına inanıyor, 1996’dan beri yapılmasını beklediğimiz özlük düzenlemelerini sağlayacak olan bu hükümleri memnuniyetle karşılıyoruz.

1996 yılından beri hem GİMOP’a münhasır çalışmalarda aktif görevler alan hem de  Müsteşarlığımız merkez teşkilatının hizmet ifasına önemli katkılar sağlayan Gümrük Uzmanlarının, bugüne kadar olduğu gibi, gümrük teşkilatının müstakil ve uzmanlaşmış bir Müsteşarlık olarak hak ettiği saygın ve etkili konuma kavuşmasını sağlamak üzere yürütülen tüm çalışmalara azami katkıda bulunmaya ve Gümrük Müsteşarlığı’nı ilgili tüm platformlarda en iyi şekilde temsil etmeye devam edeceğini saygılarımızla dikkatinize sunarız.

Gümrük Uzmanları Derneği
Yönetim Kurulu